Een goede vertaling speelt vaak een doorslaggevende rol in hoe een verhalend medium wordt ervaren. Toch staat het voornamelijk uit mensenwerk bestaande vak al jaren onverminderd onder druk van AI en andere vertaalmiddelen. En dat terwijl AI in 2026 absoluut niet goed genoeg is om een menselijke vertaler te vervangen. Wij van Vertaalbureau Perfect vonden het daarom tijd om voor deze #dagvandevertaler een van onze vertalers in het zonnetje te zetten. Wij spraken Bruna Carvalho, een Braziliaanse vertaalster die klanten al vier jaar voorziet van Braziliaans-Portugees en Engelse vertalingen vanuit haar appartement in Eindhoven.  

Wanneer wist je dat je van vertalen je carrière wilde maken?
Een fascinatie met taal en verhalen heb ik al zolang als ik mij kan herinneren, toen ik 12 was begon ik met het leren van Engels en merkte ik al snel dat het niet eens voelde als leren, wat waarschijnlijk de reden is dat het mij zo goed afging. Daarnaast is een interesse in de medemens en wat hen beweegt altijd een drijfveer geweest in alles wat ik doe. Zo ben ik bijvoorbeeld ook opgeleid als psycholoog en dacht ik op een punt in mijn leven dat ik als professional in de mentale gezondheidszorg aan de slag zou gaan. Ik realiseerde me dat de dagelijkse werkzaamheden als psycholoog mij als introvert wellicht zwaarder gingen vallen dan verwacht. Door mijzelf te laten omscholen naar vertaalster heb ik wat dat betreft het ultieme alternatief gevonden. ik heb van verhalen vertellen alsnog een carrière kunnen maken, maar dan op een manier die voor mij werkt.” 

Heb je advies voor mensen die in dit AI-tijdperk professioneel vertaler willen worden? 
De op zijn zachtst gezegd uitdagende positie waarin professionele vertalers zich bevinden is helaas niks nieuws. Toen ik 4 jaar geleden (nog voor AI) begon, was het vinden van opdrachten ook al een uitdaging. Toch denk ik dat “waar een wil is, is een weg” nog steeds opgaat voor de industrie. Wat voor mij heeft geholpen, is actief worden op Linkedin en zo connecties aangaan met zakelijke peers die mij verder konden helpen. Zodra je je ideale klant in beeld hebt kun je deze ook opzoeken. Ik ben bijvoorbeeld gespecialiseerd in het lokaliseren van games, dus ik ga jaarlijks naar GamesCom in Keulen om te netwerken. Daarnaast ben ik ervan overtuigd dat menselijke vertalers zich nog steeds kunnen onderscheiden ten opzichte van AI door premium services of een relevante specialisatie aan te bieden. Die extra check, feedbackronde of kwaliteitsgarantie kan een zakelijke klant toch over de streep trekken om in een menselijke vertaler te investeren. Door je als vertaler zo te profileren trek je klanten aan die geven om de teksten die ze publiceren en niet slechts vertalingen zien als een extra stap op de checklist.  

Hoe gaat het lokaliseren van games in zijn werk? 
Ik denk dat veel mensen als ze aan een professionele vertaling denken, direct boeken of drukwerk in hun hoofd hebben. Iets wat ik niet doe hoe graag ik het ook zou willen. Met lokalisatie is de vertaling over het algemeen veel losser te interpreteren. Je moet echt kunnen aanvoelen wanneer je welke regels mag breken. Met het vertalen van games richt ik mij vaak op de dialoog in een spel. Erg leuk, maar je moet wel weten hoe mensen daadwerkelijk klinken wanneer ze Portugees of Engels met elkaar spreken en dit op een natuurlijke wijze weten over te brengen. Anders wordt het beduidend moeilijker voor spelers om compleet op te gaan in de wereld. Een van mijn favoriete projecten wat dat betreft was the Guardian of Nature, een cozy spel waarbij ik dialoog en informatie volledig rijmend moest vertalen. Dit zijn de soort uitdagingen waar ik energie van krijg.  

Een aandachtspunt voor het vertalen tussen Braziliaans Portugees en Engels is dat talen niet altijd netjes in te kaderen zijn. Meestal is een Portugese zin zo’n 25% langer dan een Engelse zin, wat problemen met zich mee kan brengen wanneer je een beperkte hoeveelheid ruimte hebt op zeg, een knop in de game. Je moet een alternatief kiezen dat niet alleen qua vertaling passend is en tegelijkertijd geen tekenlimiet overschrijdt.  

In mijn ervaring hebben spelers het altijd door als de lokalisatie van een game geautomatiseerd is. Men wil kwaliteit, specificiteit en nuance, iets waar AI en machinevertalingen voorlopig niet aan kunnen voldoen bij het afleveren van een “vertaling”. Woorden hebben tenslotte een emotionele lading, een vertaler is getraind om deze nuance te kunnen overdragen op het publiek op een manier die online hulpmiddelen niet kunnen evenaren. Om een output waar ik trots op ben te kunnen garanderen, heb ik daarom ook altijd direct contact met mijn klanten om de gewenste sfeer en stijl zo goed als mogelijk in kaart te kunnen brengen.  

Hoe was het om opnieuw te moeten beginnen in Nederland? 
Het eerste jaar viel mij erg zwaar, ik denk dat niemand zich erop kan voorbereiden om opeens weg te zijn van familie en vrienden. Ik had moeite met wennen aan deze nieuwe realiteit. Het doet nog steeds pijn om mijn ouders, nichtjes en neefjes steeds wat ouder te zien elke keer als ik terugga. Toch ben ik blij dat ik deze stap gezet heb. Zowel als persoon als vertaalster heb ik zo’n grote ontwikkeling doorgemaakt dat ik niet had kunnen doen als ik in Brazilië was gebleven.  

Ik denk dat het als vertaler des te belangrijker is om je te verdiepen in verschillende culturen en te begrijpen hoe mensen verspreid over de wereld met elkaar samenleven. Het feit dat ik een tweede cultuur en manier van doen heb mogen ervaren in Nederland vind ik daarom erg waardevol. 

Wat zijn de grootste verschillen dan? 
Iets dat direct duidelijk wordt zodra je landt als 160cm lange vrouw in Nederland is dat iedereen zo lang is. Dat was meteen mijn eerste culture shock. Hoe vaak ik wel niet recht omhoog moest kijken alleen om oogcontact met iemand te kunnen maken. Daarnaast is de taal een uitdaging, ik oefen, maar merk dat mijn gesprekspartners liever Engels praten dan dat ze mijn Nederlands proberen te ontcijferen. Ook was het eten echt een harde reset. In het begin miste ik zout heel erg aangezien Braziliaans eten veel zouter is. Iets waar mijn lichaam mij waarschijnlijk dankbaar voor is. Vooral het zoete eten zoals stroopwafel en poffertjes zijn mijn favoriet. Mijn man houdt ook van salmiak maar zover ben ik nog niet. Tot slot was de lunchcultuur ook even wennen, want in Brazilië is lunch rijst, bonen en aardappelen. Inmiddels ben ik gewend aan een boterham voor lunch en waardeer ik het ook voor hoe gemakkelijk en snel het is. Ik ben nu op het punt dat wanneer ik terugga naar Brazilië ik een soort reverse culture shock krijg. Zo ben ik bijvoorbeeld nu gewend aan Nederlandse zoutgehaltes en heb ik moeite met Braziliaanse gerechten. Tot slot spoelen we in Brazilië ons wc-papier niet door, iets dat normaal was de eerste 23 jaar van mijn leven, maar ik nu echt walgelijk vind.  

Wat is iets over Brazilië waarvan je wilt dat onze Nederlandse lezers het weten? 
Het beste aan Brazilië zijn de mensen. Ze zijn zo warm, verwelkomend, intelligent en creatief wanneer je ze de kans geeft. Het maakt me verdrietig dat er zoveel Brazilianen zijn die door een achtergestelde positie niet diezelfde kansen krijgen om wat met hun talenten te doen als mensen geboren in Nederland. Daarnaast is Brazilië 205x zo groot als Nederland wat waarschijnlijk moeilijk te bevatten is. In Nederland en überhaupt Europa kom je zeker in de grote steden in aanraking met zoveel verschillende soorten mensen en afkomsten. Iets dat je veel minder hebt in Brazilië. Het feit dat we geen treinnetwerk hebben helpt hierin ook zeker niet mee. Ik denk dat als Brazilianen meer kansen zouden krijgen dat we om veel meer bekend zouden staan dan alleen voetbal en carnaval.