Verschillen tussen de Nederlandse en Vlaamse taal

Wie denkt dat er alleen in Nederland Nederlands gesproken wordt, heeft het mis. Ook in andere landen is Nederlands namelijk een officiële taal. Denk aan bijvoorbeeld Vlaanderen, een deelstaat in België. Ondanks dat het overgrote deel van de gebruikte taal, zeker in geschrifte, hetzelfde is, zijn er de nodige verschillen. En dit verschil lijkt ook nog eens groeiende.  

Op deze pagina staan we stil bij de belangrijkste verschillen tussen Nederlands en Vlaams. Aansluitend vergelijken we een aantal Nederlandse en Vlaamse woorden met elkaar en tot slot gaan we verder in op de culturele verschillen tussen Nederlanders en Belgen. 

Grootste verschillen tussen de Nederlandse en Vlaamse taal

Wanneer je voor het eerst iemand Vlaams hoort spreken, is het mogelijk om het in de eerste instantie te verwarren met Nederlandse dialecten zoals Limburgs of Brabants. Dit komt omdat er een aanzienlijke overlap in uitspraak is tussen Zuid-Nederlandse dialecten en het Vlaams. Hierover later meer. Ondanks dat Nederlanders en Vlamingen allebei spreken vanuit dezelfde standaardtaal - te vergelijken met bijvoorbeeld Brits- en Amerikaans Engels - zijn er genoeg verschillen die zich met de tijd ontwikkeld hebben. We nemen we je mee in de grootste verschillen in uitspraak, woordenschat, spelling en spreekwoorden.  

Uitspraak

Als je een Nederlander en een Vlaming vraagt om dezelfde zin uit te spreken, merk je snel genoeg dat er verschil zit in de uitspraak. Dit komt doordat een Vlaming bepaalde woorden met een andere tongval uitspreekt dan een Nederlander. Vaak is de uitspraak van een Vlaming zachter en vriendelijker dan die van een Nederlander. Zo spreekt men in Vlaanderen - net als in het zuiden van Nederland - bijvoorbeeld met een ‘zachte g’. Om het verschil in uitspraak duidelijk te maken, gebruiken we het woord ‘tram’ als voorbeeld. In zowel Nederland als Vlaanderen wordt hiermee het vervoermiddel aangeduid. Een Nederlander spreekt dit uit als ‘trem’, terwijl een Vlaming daadwerkelijk ‘tram’ zegt. 

Ondanks de verschillen in uitspraak, begrijpt een Nederlander in de meeste gevallen waar een Vlaming het over heeft en vice versa. Dit komt doordat Nederlands in zowel Nederland als Vlaanderen de standaardtaal is.  

Woordenschat

Wanneer een Nederlander met een Vlaming spreekt, zullen ze elkaar in de meeste gevallen dus begrijpen. Dit komt doordat de woordenschat grotendeels hetzelfde is. Toch zijn er ook duidelijke verschillen waarneembaar tussen beide talen als we specifiek naar de woordenschat kijken. Zo zijn er veel woorden die in Nederland gebruikt worden, maar niet in België. Andersom is dit net zo goed het geval. 

Ben je Nederlander? Dan zeggen de woorden goesting, kot en kleedje je misschien niet direct iets. Dit kan goed kloppen, want dit is Vlaams voor zin (goesting), kamer (kot) en jurk (kleedje). Ook het woord ‘straf’ is technisch gezien een false friend en heeft in beide talen een andere betekenis. In het Vlaams betekent dit woord indrukwekkend of sterk (straffe koffie, dit is echt straf!), terwijl in het Nederlands de betekenis heel wat minder positief is. In de tabel later op deze pagina zie je nog meer verschillen tussen Nederlandse en Vlaamse woorden.  

Standaard- of tussentaal? 

België en Nederland hanteren dezelfde officiële spelling van het Nederlands. Officiële spelling is onderdeel van standaardtaal: een term die verwijst naar het Nederlands dat door overheidsinstanties en de media gebruikt wordt. De verschillen zitten hem vooral dus in gesproken taal, ook wel tussentaal genoemd, deze term verwijst naar een informelere taalvariant dat tussen standaardtaal en dialect invalt. De hieronder gegeven voorbeelden zul je dus vooral horen, en niet aantreffen in boeken en artikelen.  

Een van de meest welbekende verschillen tussen Vlaams en Nederlands is het gebruik van voornaamwoorden. In Nederland wordt iemand vaak aangesproken met jij of je, maar we kennen ook de beleefde u-vorm. In Vlaanderen is dit anders, waar in Nederland ‘jouw’ wordt gebruikt, zeggen Vlamingen vaak ‘uw’. Daarnaast worden ‘ge’ en ‘gij’ gebruikt als alternatief voor de bij ons bekende ‘je’ en ‘jij’ en zeggen Vlamingen soms ook ‘u’ in plaats van de in Nederland meer gangbare ‘je’. 

Nog een opvallend verschil zien we bij het vervoegen van verkleinwoorden. Dit soort woorden krijgen in Nederland vaak de uitgang ‘-je’, ‘-tje’ of ‘-kje’, terwijl men in Vlaamse tussentaal vooral ‘-ke’ of ‘-ske’ als uitgang gebruikt. Zo is het verkleinwoord van ‘boek’ in het Nederlands bijvoorbeeld ‘boekje’, maar in het Vlaams ‘boekske’. 

Spreekwoorden 

Binnen eenzelfde samenleving en cultuur ontwikkelt zich meestal een lokale manier van uitdrukken. Wat vindt men leuk en belangrijk en wat juist niet? Dit heeft invloed op onze spreekwoorden, uitdrukkingen en gebruikte vergelijkingen. Sommige uitdrukkingen zijn onlosmakelijk met een cultuur verbonden terwijl andere gezegdes universeler zijn en verspreid over de wereld een eigen versie hebben.  

Kijk bijvoorbeeld naar deze spreekwoorden die hetzelfde fenomeen (ergens te laat mee zijn) op een andere manier beschrijven. Wil je deze ergernis in het Nederlands uitdrukken? Dan zeg je waarschijnlijk tegen de late persoon dat iets als mosterd na de maaltijd is. In Vlaanderen kennen ze dit spreekwoord niet, maar zeggen ze ‘vijgen na Pasen’. En zo zijn er nog tal van andere spreekwoorden die voor verwarring kunnen zorgen als Nederlanders en Vlamingen met elkaar praten. 

Daarnaast worden lokale en regionale verschillen binnen een taal nog extra versterkt door de invloed van dialect. Zowel Nederland als België kunnen er wat van. Alleen binnen Vlaanderen bijvoorbeeld wordt er West-Vlaams, Oost-Vlaams, Frans-Vlaams en Zeeuws-Vlaams gesproken. Taal is genuanceerd, voortdurend in ontwikkeling en een weerspiegeling van onze samenleving. Toen in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw de eerste standaardregels voor de Nederlandse taal werden ontwikkeld, nam de Nederlandse overheid hier nogal sterk het voortouw in en dulden hierin weinig inspraak van Vlaanderen. Hierdoor is onder meer de afstand tussen gesproken Nederlands en Vlaams gaan groeien, waardoor de communicatie tussen een Nederlander en Vlaming vandaag de dag helaas stroef kan verlopen.  

Nederlands versus Vlaams

Ondanks dat we al best veel verschillen benoemd hebben, valt in onze mening het aantal voorbeelden nog tegen. Vandaar deze tabel. Zie hieronder in één oogopslag hoe Vlaamse en Nederlandse woorden of uitdrukkingen van elkaar verschillen. 

Culturele verschillen tussen Nederlanders en Belgen

Wie denkt dat er alleen taalverschillen zijn tussen Nederlanders en Belgen, heeft het mis. Er zijn namelijk ook culturele verschillen tussen inwoners van beide landen.  

Een belangrijk cultuurverschil is dat de gemiddelde Nederlander een stuk directer is dan de meeste Belgen. Nederlanders zeggen vaak snel wat ze vinden, terwijl Belgen vaak pas iets zeggen als ze het zeker weten. Hierdoor waarderen Belgen het vaak niet wanneer je als Nederlander direct je mening geeft of een conclusie trekt. Bij onze zuiderburen is het eigenlijk alleen de bedoeling dat je iets zegt als je er kennis van hebt. Als dit niet het geval is, is het beter om je mond te houden. 

Ook op zakelijk gebied zien we culturele verschillen tussen Nederlanders en Belgen. Zo lukt het de gemiddelde Nederlander vrij goed om zakelijk en privé gescheiden te houden, terwijl dit voor veel Belgen een stuk lastiger is. In Nederland is het bovendien niet ongebruikelijk om zaken te doen met concurrenten. Belgen doen dit eigenlijk nooit. Zij hechten namelijk veel (meer) waarde aan goede relaties en persoonlijk contact dan Nederlanders. Belgen komen bovendien niet direct ‘to the point’, maar praten eerst uitgebreid met elkaar voordat ze over zaken beginnen. Kijk er dus niet raar van op als er tijdens een zakelijke meeting een fles wijn op tafel komt.